اسكندر خان زند متوفى 1167 ه . ق . از رؤسا و دلاوران طايفهء زند ؛ برادر مادرى كريم خان زند . وى در دوره‌اى كه زنديه به حال تبعيد در خراسان به سر مىبردند از رؤساى آنها محسوب مىشد و مقارن قتل نادرشاه افشار نيز از كسانى بود كه رياست كريم خان را قبول نموده بود . اسكندر در جنگ با محمد حسن خان قاجار در استرآباد كه منتهى به فرار كريم خان به تهران شد ، از همدستان كريم خان بود در جنگ با آزاديخواهان افغان هم وى جزء امراى كريم خان بود . و حسادت و رقابت او با شيخ على خان زند تا حدى از اسباب شكست اول كريم خان در اين جنگ شد . بعد از شكست كريم خان در دو آبهء سيلاخور ، از آزاد خان افغان ، اسكندر خان با او به جانب شيراز رفت و در قمشهء اصفهان با فتحعلى شاه افشار كه از جانب آزاد خان درپى دفع كريم خان بود برخورد نمود و پس از جنگ سختى اسكندر خان كشته شد . اسكندر قراقويونلو متوفى 814 ه . ق . امير ( 823 - 838 ه . ق . ) تركمان از طايفهء قراقويونلو پسر و جانشين قرايوسف در 828 ه . ق . اخلاط و در 830 ه . ق . كردستان را ضميمه قلمرو خويش كرد . در 832 از امير شاهرخ تيمورى شكست خورد . در 839 امير شاهرخ ملك او را به برادرش جهانشاه قراقويونلو كه به اطاعت او در آمده بود داد . اسكندر به روم رفت . و چندى بعد برگشته در صوفىآباد تبريز با جهانشاه جنگ كرد اما منهزم شد و چندى بعد به دست پسرش قباد به قتل رسيد . اسكندر گوركانى پادشاه و شاهزادهء سلسلهء گوركانى ، پسر ميرزا عمر شيخ . وى در 812 ه . ق . پس از كشته شدن برادرش پير محمد ابن عمر شيخ در فارس به‌جاى او نشست و چندى بعد بر اصفهان نيز استيلا يافت و آن شهر را از برادر خويش ميرزا رستم گرفت و بر عراق و فارس مستولى شد ( 813 ه . ق . ) عاقبت ميرزا شاهرخ جهت سركوبى او و به تحريك و التماس برادرش ميرزا رستم به دفع او لشكر كشيده عراق و فارس را از او گرفت . او با آنكه در نزديك اصفهان شكست خورد ، به دست شاهرخ گرفتار گشته به امر او و به سعى و تحريك گوهرشاد آغا به دست برادر خويش ميرزا رستم نابينا گشت ( جمادى الاولى 817 ه . ق . ) . اسكندر مقدونى اسكندر كبير . اسكندر سوم ( در سلسلهء پادشاهان مقدونيه ) در مآخذ اسلامى اسكندر رومى يا اسكندر ذو القرنين پادشاه ( 336 - 323 ق . م . ) مقدونيه ؛ پسر فيليپ دوم . در خدمت ارسطو تعليم و تربيت يافت در 20 سالگى به سلطنت رسيد . در آغاز پادشاهى گرفتار جنگهاى داخلى و شورش شهرهاى يونان شد . در 334 ق . م . به قصد ايران از تنگهء هلسپونت وارد آسيا شد . نخستين جنگ او با ايرانيان جنگ گرانيكوس است كه به پيروزى او پايان يافت ( 334 ق . م . ) پس از مرگ ممنون راه ايران را در پيش‌گرفت ، در جنگ ( 333 ق . م . ) ايسوس ، داريوش سوم شكست خورد . و اگرچه جان سالم به‌در برد مادر و زن و دخترش به دست اسكندر افتادند . پس از تصرف فينيقيه و مصر به تعقيب داريوش از دجله و فرات گذشت ، و در جنگ